Lekarz jako świadek w sądzie cywilnym. Czy sąd może zwolnić lekarza z tajemnicy lekarskiej w postępowaniu cywilnym?

Jako lekarz z pewnością doskonale zdajesz sobie sprawę, jak fundamentalne znaczenie ma zachowanie tajemnicy lekarskiej.
To obowiązek nie tylko wobec pacjenta, ale również element Twojego własnego bezpieczeństwa prawnego. Ujawnienie informacji objętych tajemnicą lekarską może bowiem skutkować różnymi rodzajami odpowiedzialności, od cywilnej, przez dyscyplinarną, aż po karną.

Dobrze wiesz, że nie wolno ujawniać danych medycznych pacjenta. Problem pojawia się, gdy zostaniesz wezwany w celu złożenia zeznań jako świadek. I tu właśnie pojawia się problem. W postępowaniu cywilnym lekarz nie występuje regularnie, dlatego łatwo stracić czujność i zupełnie nieświadomie naruszyć tajemnicę lekarską.

Dlatego dziś chcę Ci przedstawić, jak w praktyce wygląda obowiązek zachowania tajemnicy lekarskiej w sądzie cywilnym przez lekarza - świadka oraz na jakie kluczowe kwestie powinieneś zwrócić szczególną uwagę.

Co obejmuje tajemnica lekarska?

Tajemnica lekarska to obowiązek zachowania w poufności wszystkich informacji związanych z pacjentem, które uzyskałeś w związku z wykonywaniem zawodu lekarza. Mówiąc prosto, jeżeli dowiedziałeś się czegoś w trakcie udzielania świadczeń zdrowotnych, to jest to objęte tajemnicą lekarską.

Tajemnicą objęte są wszelkie informacje, które zdobyłeś. W szczególności dane medyczne tj. wyniki badań, rozpoznanie choroby, przebieg leczenia, czy okoliczności powstania choroby. Ale nie tylko. Tajemnica lekarska obejmuje również informacje z życia prywatnego pacjenta, które zostały Ci przekazane w związku z leczeniem tj. jego sytuację rodzinną, osobiste przemyślenia, problemy finansowe czy relacje z innymi lekarzami.

Przykładowo, jeżeli pacjent w trakcie leczenia mówi Ci, że ma 1000 zł na koncie bankowym – to tajemnica. Jeżeli mówi Ci, że pokłócił się z rodziną — to też tajemnica. Jeżeli opowiada o leczeniu u innych lekarzy i krytykuje ich postępowanie — to nadal jest objęte tajemnicą lekarską. Zakres tej tajemnicy jest bardzo szeroki.

Czy lekarz może odmówić zeznań w sprawie cywilnej? Tajemnica lekarska w praktyce. Tajemnica lekarska a postępowanie cywilne – kiedy lekarz musi zeznawać przed sądem?

Do sądu możesz zostać wezwany jako świadek między innymi w sprawie o odszkodowanie lub zadośćuczynienie za błąd medyczny, czy też w sprawach o rentę z tytułu uszczerbku na zdrowiu, w sprawach dotyczących naruszenia praw pacjenta, w postępowaniach rodzinnych (np. dotyczących władzy rodzicielskiej lub kontaktów z dzieckiem), w sprawach o ubezwłasnowolnienie.

W takiej sytuacji sąd może zadawać Ci pytania dotyczące procesu leczenia pacjenta, jego stanu zdrowia, przebiegu hospitalizacji, podejmowanych decyzji medycznych, zwłaszcza jeśli brałeś w tym udział.

I tutaj bardzo ważna kwestia. Sąd nie powie Ci wprost: „zwalniam Cię z tajemnicy lekarskiej”. W postępowaniu cywilnym to nie sąd automatycznie decyduje o zwolnieniu z tajemnicy. To Ty, jako lekarz, musisz ocenić, czy w konkretnej sytuacji możesz odpowiedzieć na dane pytanie, czy nadal wiąże Cię obowiązek zachowania tajemnicy lekarskiej.

Wynika to z art. 261 § 2 kodeksu postępowania cywilnego, świadek może odmówić odpowiedzi na zadane mu pytanie, jeżeli zeznanie mogłoby narazić jego lub jego bliskich, wymienionych w paragrafie poprzedzającym, na odpowiedzialność karną, hańbę lub dotkliwą i bezpośrednią szkodę majątkową albo jeżeli zeznanie miałoby być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej. Duchowny może odmówić zeznań co do faktów powierzonych mu na spowiedzi.

Zatem z powyższego wynika, że lekarz – świadek może odmówić odpowiedzi na zadane pytanie, jeśli zeznanie miałoby być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej. Zauważ jednak, że przepisy mówią o naruszeniu istotnej tajemnicy lekarskiej. To nie jest przypadkowe sformułowanie. Ustawodawca w ten sposób pozostawia lekarzowi pewien zakres oceny, to Ty musisz zdecydować, czy dana informacja ma charakter istotny i czy jej ujawnienie rzeczywiście będzie stanowiło naruszenie tajemnicy zawodowej.

Oznacza to, że jeśli występujesz w sądzie cywilnym jako świadek i otrzymujesz konkretne pytanie, nie możesz odpowiadać automatycznie. Każdorazowo powinieneś rozważyć, czy udzielenie odpowiedzi doprowadzi do istotnego naruszenia tajemnicy lekarskiej. Ocena tego, co jest „istotne”, a co nie, została pozostawiona właśnie Tobie.

Przykładowo w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że: „Ponadto dokonując oceny oświadczenia świadka A. W. należało zważyć, że świadkowi, powołującemu się na tajemnicę zawodową przysługuje prawo uchylenia się od odpowiedzi na pytania tylko wówczas, - gdy chodzi o tajemnicę "istotną", W konkretnym przypadku, nie może ulegać wątpliwości, że taką rangę należy nadać okolicznościom dotyczącym stany zdrowia psychicznego powoda, rozpoznanego u niego schorzenia, podjętego leczenia i jego efektów. Są to okoliczności ze sfery osobistej każdej osoby fizycznej, podlegające szczególnej ochronie w ramach pojęcia prawa prywatności. Pogląd, że chodzi o istotną tajemnicę lekarską wzmacnia dodatkowo fakt, że chodzi o dane dotyczące zdrowia psychicznego.”
(Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 września 2016 r., sygn. I ACa 66/16).

Podsumowanie

Jeżeli chcesz swobodnie zeznawać w sądzie cywilnym, najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest uzyskanie od pacjenta wyraźnego zwolnienia z obowiązku zachowania tajemnicy lekarskiej. Taka zgoda pozwala Ci odpowiadać na pytania sądu bez ryzyka naruszenia tajemnicy zawodowej.

Jeżeli jednak pacjent nie zwolni Cię z tajemnicy lekarskiej, przy każdym pytaniu powinna zapalić Ci się „żółta lampka”. Nie odpowiadaj automatycznie. Zastanów się, czy odpowiedź nie doprowadzi do ujawnienia istotnej informacji objętej tajemnicą zawodową.

Jeżeli uznasz, że odpowiedź mogłaby naruszyć istotną tajemnicę lekarską, masz prawo odmówić odpowiedzi na pytanie. W takiej sytuacji powinieneś wprost wskazać, że odmawiasz udzielenia odpowiedzi z uwagi na ryzyko naruszenia istotnej tajemnicy zawodowej.

Mam nadzieję, że dzisiejszy artykuł Cię zainteresował i będziesz częściej odwiedzać mojego bloga.